GPS rakımı neden haritayla uyuşmuyor?

İki farklı sıfır noktası

«Yükseklik» bir başlangıç yüzeyi ister ve burada iki tane var. Uydular deniz seviyesinin nerede olduğunu algılayamaz; bu yüzden ham GPS yükseklikleri WGS-84 elipsoidine göre ölçülür — düzgün, idealleştirilmiş, kutuplardan basık bir küre. Ama deniz seviyesi yerçekimini, yerçekimi de gezegenin düzensiz kütle dağılımını izler; ortaya jeoit denen engebeli yüzey çıkar — haritaların, tabelaların ve sezginin kullandığı sıfır. İki yüzey arasındaki fark (jeoit ondülasyonu) Hindistan'ın güneyinde yaklaşık −100 m ile Yeni Gine yakınlarında +85 m arasında değişir. Bu yüzden ham bir GPS yüksekliği onlarca metre «yanlış» olabilir ve yine de tamamen doğrudur — yalnızca başka bir soruya cevap veriyordur.

Telefon neden genelde doğru, tarayıcı neden bazen değil

Modern telefonlar rakımı göstermeden önce jeoit düzeltmesini uygular; bu yüzden bir yürüyüş uygulamasındaki sayı genellikle deniz seviyesinden rakımdır. Tarayıcının Geolocation API'si ise ham elipsoit yüksekliğini olduğu gibi geçirebilir ya da hiç yükseklik vermeyebilir — web araçlarının uygulamalardan daha tuhaf sayılar göstermesinin nedeni budur. Referans karışıklığının üstüne bir de düpedüz ölçüm hatası biner: her GPS uydusu ufkunuzun üzerinde olduğu için düşey çözüm zayıf kısıtlanır ve hatası yatay hatanın 1,5–3 katı olur. Yatayda 5 m doğrulukta bir konum, düşeyde gerçekten 15 m sapabilir.

Barometreler ve arazi modelleri — diğer iki cevap

Telefonlar ve saatler bir de barometre taşır: bağıl değişimde harikadır (3 m'lik bir merdiveni hisseder) ama mutlak değerde kayar, çünkü hava durumu referans düzeyini saat başı oynatır — fitness uygulamalarının barometreyi GPS'e ya da bilinen noktalara göre yeniden kalibre etmesinin nedeni budur. Üçüncü kaynak bir arazi modelidir (DEM): ölçümlerden türetilmiş bir zemin rakımı ızgarası; rakım aracımızın arkasındaki Copernicus verisi gibi. «Bu koordinatlarda zemin ne kadar yüksek» sorusunu yanıtlar — bir tepe için son derece sağlamdır, ama on kat yukarıda olsanız bile size zemini bildirir.

Klasik kafa karışıklıkları, giderildi

Sahilde eksi rakım: genellikle elipsoit/jeoit farkı, arada bir de düpedüz düşey hata — ikisi de normal. Siz kıpırdamadan dururken rakımın ±10 m oynaması: zayıf düşey geometrinin bilindik davranışı; oynamalara değil eğilime bakın. Uçaktaki «irtifa» ise bambaşka, üçüncü bir sistemdir — standart bir atmosfere göre ölçülen basınç irtifası; koltuk ekranındaki 10.000 m bu yüzden buradaki hiçbir sayıyla karşılaştırılmamalı. Ayrı tutmakta fayda olan terimler: rakım zeminin deniz seviyesinden yüksekliği, irtifa sizin deniz seviyesinden yüksekliğiniz, yerden yükseklik ise sizin zeminden yüksekliğinizdir.

Hangi sayıya güvenmelisiniz?

Yerde duruyorsanız ve harita cevabını istiyorsanız: arazi modeli — rakım sayfası önce onu gösterir, karşılaştırma için cihazınızın GPS rakımını da yanına koyar. Drone uçuruyor ya da yamaç paraşütü yapıyorsanız: GPS ve barometre birleşimi, çünkü arazinin üzerinde değilsiniz. Koşuda tırmanışı değerlendiriyorsanız: barometrenin bağıl değişimi. Kaynaklar arasında 30 m fark görmek düzeltilmesi gereken bir hata değildir — üç ayrı alet üç ayrı soruyu yanıtlıyordur ve artık hangisinin hangi soruyu yanıtladığını biliyorsunuz.