Krajowe układy siatek na świecie

Dlaczego kraje tworzą własne siatki

Szerokie na 6° strefy UTM to niezły globalny kompromis, ale jednak kompromis: kraje leżące na styku stref dostają skoki współrzędnych w niewygodnych miejscach, a odwzorowanie wyśrodkowane dla świata nie jest wyśrodkowane dla ciebie. Krajowa siatka rozwiązuje oba problemy — wybierasz własny południk środkowy, rozciągasz lub zwężasz strefę tak, by objęła cały kraj, i dobierasz fałszywe początki, żeby każda współrzędna była dodatnia i od razu rozpoznawalna. Matematyka to prawie zawsze to samo poprzeczne odwzorowanie Merkatora, którego używa UTM; patriotyczne są tylko stałe.

Pięć z działającymi konwerterami na tej stronie

Wielka Brytania — krajowa siatka OS łączy dwuliterowe kwadraty z historią układu odniesienia z 1936 roku, którą warto poznać. Irlandia prowadzi równolegle jednoliterową siatkę irlandzką i nowoczesny ITM, bez granic. Australijska MGA po prostu jest UTM na układzie GDA2020 — z niespodzianką w postaci ruchomego kontynentu. Nowa Zelandia połączyła swoje dwie niewygodne strefy UTM w jednostrefowy NZTM2000. Szwajcaria (razem z Liechtensteinem) liczy metry od dawnego obserwatorium w Bernie w układzie LV95: współrzędne wschodnie zaczynają się od 2, północne od 1. Każdy konwerter uczciwie podaje swoją dokładność i działa offline.

Szwecja: SWEREF99

Szwedzka odpowiedź to SWEREF99 — krajowa realizacja europejskiego układu ETRS89. Podstawowe odwzorowanie, SWEREF99 TM, to jedna strefa poprzecznego Merkatora o południku środkowym 15°E. Obejmuje cały wydłużony kraj i jest skrojone pod krajowe zbiory danych. Do prac wielkoskalowych w gminach służy dwanaście lokalnych wariantów (nazwanych od swoich południków, jak SWEREF99 18 00), które utrzymują znikome zniekształcenia miasto po mieście. Zastąpił starszą siatkę RT90, której współrzędne różnią się na tyle, że pomieszanie obu bez przeliczenia widać na mapie od razu.

Francja: Lambert-93

Francja jest szersza, niż wyższa, więc poprzeczny Merkator ma zły kształt. Zamiast niego Lambert-93 używa wiernokątnego odwzorowania stożkowego Lamberta na układzie RGF93: równoleżniki standardowe na 44°N i 49°N przylegają do heksagonu, początek leży na 46°30′N, 3°E, a fałszywe początki 700 000 / 6 600 000 sprawiają, że liczby są dodatnie i nie do pomylenia. Zastąpił cztery starzejące się strefy Lamberta z czasów NTF. Do prac bardzo wielkoskalowych kraj pokrywa z północy na południe dziewięć stref stożkowych „CC” (CC42–CC50). Jeśli współrzędna północna francuskiego punktu zaczyna się od 6 i ma siedem cyfr, prawie na pewno masz przed sobą Lambert-93.

Japonia, Kanada, Norwegia — i kraje „UTM i tyle”

Japonia dzieli swój łuk wysp na 19 stref płaskich prostokątnych na układzie JGD2011 — małe strefy, znikome zniekształcenia, po jednej na region. Kanada poszła w drugą stronę: jest zbyt rozległa na strefy szyte na miarę, więc jej mapy topograficzne NTS po prostu drukują UTM na NAD83. Norwegia i większość krajów nordyckich też odwzorowują swoje mapy w strefach UTM 32–35, a Stany Zjednoczone łączą układy State Plane do zastosowań inżynieryjnych z USNG dla służb ratunkowych. Prawidłowość widoczna w całym atlasie: kraje długie i wąskie wymyślają własną strefę, kraje szerokie sięgają po stożek, a kraje ogromne poddają się UTM.

Parasol ETRS89 — wspólna kotwica Europy

Pod europejskimi wpisami kryje się cicha prawidłowość: ITM, LV95, SWEREF99 i RGF93 są zakotwiczone w ETRS89, układzie przypiętym do płyty eurazjatyckiej w 1989 roku. Ponieważ sama płyta pełznie o około 2.5 cm rocznie, ETRS89 od tamtej pory oddala się od globalnego WGS84 — do połowy lat 20. XXI wieku różnica zbliża się do metra. W Europie nikt tego nie zauważa, bo wszystko dryfuje razem i o to właśnie chodzi. Problem ujawnia się dopiero wtedy, gdy globalne współrzędne o dokładności centymetrowej spotykają się z krajowymi europejskimi. W codziennym użyciu traktuj je jak równoważne — każdy konwerter tutaj już tak robi i wprost o tym mówi.