Nationale gridsystemen wereldwijd

Waarom landen hun eigen grid maken

De 6° brede zones van UTM zijn een goed wereldwijd compromis, maar een compromis blijft het: Landen die op een zonegrens liggen, krijgen coördinaatsprongen op lastige plekken, en een projectie die op de wereld is gecentreerd, is niet gecentreerd op jou. Een nationaal grid lost beide op — kies je eigen middelmeridiaan, rek de zone op of krimp hem tot het hele land erin past, en kies valse oorsprongen zodat elke coördinaat positief en direct herkenbaar is. De wiskunde is bijna altijd dezelfde transversale mercatorprojectie die UTM gebruikt; alleen de constanten zijn patriottisch.

De vijf met een werkende omrekener op deze site

Het OS National Grid van Groot-Brittannië combineert vakken van twee letters met een datumverhaal uit 1936 dat het kennen waard is. Ierland gebruikt het Irish Grid met één letter en het moderne ITM naast elkaar, zonder grens. De MGA van Australië is gewoon UTM op het GDA2020-datum — met een bewegend continent als extra. Nieuw-Zeeland smolt zijn twee onhandige UTM-zones samen tot het één-zonesysteem NZTM2000. Zwitserland (met Liechtenstein) telt in LV95 meters vanaf de oude sterrenwacht van Bern; de oostwaarden beginnen met een 2, de noordwaarden met een 1. Elke omrekener vermeldt eerlijk zijn nauwkeurigheid en werkt offline.

Zweden: SWEREF99

Het Zweedse antwoord is SWEREF99 — de nationale realisatie van het Europese ETRS89-frame. De werkprojectie SWEREF99 TM is één transversale-mercatorzone op middelmeridiaan 15°E die het hele langgerekte land dekt, op maat gemaakt voor landelijke datasets. Voor gemeentelijk werk op grote schaal houden twaalf lokale varianten (genoemd naar hun meridiaan, zoals SWEREF99 18 00) de vervorming per plaats minimaal. Het verving het oudere RT90-grid, waarvan de coördinaten zo veel afwijken dat je het meteen op de kaart ziet als je de twee zonder omrekenen mengt.

Frankrijk: Lambert-93

Frankrijk is breder dan hoog, dus transversale Mercator heeft de verkeerde vorm — in plaats daarvan gebruikt Lambert-93 een conforme kegelprojectie van Lambert op het RGF93-datum: De standaardparallellen op 44°N en 49°N omsluiten de hexagoon, de oorsprong ligt op 46°30′N, 3°E, en valse oorsprongen van 700 000 / 6 600 000 houden de getallen positief en onmiskenbaar. Het verving de vier verouderde Lambert-zones uit het NTF-tijdperk, en voor werk op zeer grote schaal bedekken negen "CC"-kegelzones (CC42–CC50) het land van noord naar zuid. Begint de noordwaarde van een Franse coördinaat met een 6 en heeft die zeven cijfers, dan kijk je vrijwel zeker naar Lambert-93.

Japan, Canada, Noorwegen — en de landen die het bij UTM houden

Japan verdeelt zijn eilandenboog in 19 vlakke rechthoekige zones op het JGD2011-datum — kleine zones, minimale vervorming, één per regio. Canada deed het omgekeerd: te uitgestrekt voor zones op maat, dus de NTS-topokaarten drukken simpelweg UTM op NAD83 af. Noorwegen en de meeste Scandinavische landen karteren net zo op de UTM-zones 32–35, en de Verenigde Staten combineren State Plane-stelsels voor techniek met USNG voor hulpdiensten. Het patroon in deze atlas: Lange smalle landen verzinnen een eigen zone, brede landen gaan kegelvormig, enorme landen geven zich over aan UTM.

De ETRS89-paraplu — het gedeelde anker van Europa

Onder de Europese vermeldingen zit een stil patroon: ITM, LV95, SWEREF99 en RGF93 zijn allemaal vastgezet op ETRS89, een frame dat in 1989 aan de Euraziatische plaat is verankerd. Omdat die plaat zelf ~2.5 cm per jaar schuift, loopt ETRS89 sindsdien weg van het wereldwijde WGS84 — halverwege de jaren 2020 bijna een meter. Binnen Europa merkt niemand het (alles schuift mee, en dat is precies de bedoeling); het speelt alleen op als wereldwijde coördinaten op centimeterniveau Europese nationale coördinaten ontmoeten. Voor dagelijks gebruik: Beschouw ze als gelijk. Elke omrekener hier doet dat al, en zegt dat ook.