GPS ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਾਪ ਕੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀ ਲੱਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ 3–10 ਮੀਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਮਾਰਤਾਂ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਇਸ ਨੂੰ 20–50 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਇਸੇ ਲਈ ਨੀਲਾ ਬਿੰਦੂ ਉਦੋਂ ਵੀ ਹਿੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਇਜਾਜ਼ਤ ਆਧਾਰਿਤ · ਨਿੱਜੀ · Chrome, Safari, Firefox, Edge 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਉਪਗ੍ਰਹਿ, ਘੜੀਆਂ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਾਰਸ਼ਵਨ
GPS ਲਗਭਗ 31 ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ (ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦਾ Galileo, ਰੂਸ ਦਾ GLONASS ਤੇ ਚੀਨ ਦਾ BeiDou — ਅਜੋਕੇ ਫ਼ੋਨ ਚਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ), ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 20,200 ਕਿਮੀ ਉੱਪਰ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੱਗੀ ਪਰਮਾਣੂ ਘੜੀ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਸਹੀ ਸਮਾਂ-ਮੋਹਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਮਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿਗਨਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ ਤੇ ਹਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਦੀ ਦੂਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲੇ 'ਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਇੱਕ ਚੱਕਰ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਦੋ ਬਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ — ਤੇ ਚੌਥਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਆਖ਼ਰੀ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਿਸੀਵਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਘੜੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਕ «ਫ਼ਿਕਸ» ਵਾਸਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਕਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ: ਰਿਸੀਵਰ ਉਦੋਂ ਹਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਦਾ ਡਾਟਾ ਉਤਾਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗ਼ਲਤੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਹਰ ਮੀਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨੈਨੋਸਕਿੰਟ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਆਇਨ-ਮੰਡਲ ਤੇ ਕਸ਼ੋਭ-ਮੰਡਲ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿਗਨਲ ਬੇਤਰਤੀਬ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ (2–5 ਮੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ), ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਤੇ ਪੰਧ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਿਸਕਦੇ ਹਨ (±2 ਮੀ), ਅਤੇ — ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ — ਸਿਗਨਲ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਹੁ-ਪਥ (multipath) ਅਸਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਸਿੱਧੀ ਕਿਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰਾਵਰਤਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਾਲੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਘਟ ਕੇ 30–50 ਮੀ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ 3 ਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਤਰੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਫੜਨਾ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਉਚਾਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੇਟਵੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕਰੀਬ 1.5–3× ਵੱਧ ਗ਼ਲਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਪਰ ਹਨ — ਹੇਠੋਂ ਹੱਲ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਡਾ ਉਚਾਈ ਟੂਲ GPS ਵਾਲੀ ਰੀਡਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਾਤਲ ਮਾਡਲ ਵਾਲੀ ਰੀਡਿੰਗ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਤੁਹਾਡੇ ਬਿੰਦੂ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ~68% ਰਹੇ। 20 ਮੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ 20 ਮੀ ਹਟੇ ਹੋਏ ਹੋ — ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਰਿਸੀਵਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਗ਼ਲਤੀ-ਅੰਦਾਜ਼ਾ 20 ਮੀ ਹੈ। ਤਰਤੀਬ ਸਿਗਨਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੈ: ਜੇ ਦਿਸਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਇੱਕੋ ਪਾਸੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ (ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਖੋਰਾ (dilution of precision) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਲਗਭਗ ਸਮਾਂਤਰ ਲਕੀਰਾਂ ਦਾ ਕਾਟ-ਬਿੰਦੂ ਢਿੱਲਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ੋਨ ਚਲਾਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਚੰਗੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ
ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਫ਼ਿਕਸ ਘੱਟ ਹੀ ਨਿਰਾ GPS ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਹਾਇਕ GPS (A-GPS) ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਪੰਧ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਿਸੀਵਰ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਖੋਜ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ; Wi-Fi ਵਾਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਨੇੜਲੇ ਐਕਸੈੱਸ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੁਟਾਏ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ (ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ~15–40 ਮੀ ਤੱਕ ਠੀਕ); ਮੋਬਾਈਲ ਟਾਵਰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਮੋਟਾ 100 ਮੀ–3 ਕਿਮੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ OS ਇਹ ਸਭ ਐਕਸੈਲਰੋਮੀਟਰ ਤੇ ਕੰਪਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਬਿੰਦੂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਵੀਂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜਣ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਸਾਨੂੰ ਉਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ OS ਦੇ ਮਿਲਾਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ — ਅਸੀਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਬਾਰੀਕੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਬਿਹਤਰ ਫ਼ਿਕਸ ਕਿਵੇਂ ਪਾਈਏ
ਅਸਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ: ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਸਮਾਨ ਲੱਭੋ (ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹਟਣਾ ਵੀ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ); ਪਹਿਲਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਥਾਂ ਫ਼ਿਕਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਲਈ 30–60 ਸਕਿੰਟ ਦਿਓ; ਬੈਟਰੀ-ਸੇਵਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਮੋਡ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਮੋਟੇ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ GPS ਸਪੀਡੋਮੀਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵੇਲੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਚਾਲੂ ਰੱਖੋ ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਢਕਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ — ਕਈ ਫ਼ੋਨ ਲਾਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ GPS ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਦੋ ਡਿਵਾਈਸ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦੱਸਣ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ ਜੋ ਛੋਟਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਘੇਰਾ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਦੱਸੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। GPS ਦੇ ਰੌਲੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਥਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ GPS ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਫਾਰਮੈਟ ਵਰਤੋ — Plus Code ਜਾਂ MGRS ਹਵਾਲਾ ਖਿਸਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ GPS ਵੱਧ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ?
ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ GPS ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਿਹਤਰ ਕਰੀਏ?
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ: How GPS Accuracy Works · ਪੰਜਾਬੀ